منظور از سرمایه گذاری جسورانه چیست ؟

سرمایه‌گذاری جسورانه اشاره به مقدار سرمایه‌ی خالص از عده‌ای شرکا دارد که تحت نظر مدیریت حرفه‌ای قرار می‌گیرد. هرگاه این منابع فراهم شود، می‌باید فرصت‌های مطلوب سرمایه‌گذاری شناسایی شده، مالکیت مشترک مورد نظر سازمان‌دهی گردیده و با ایجاد سرمایه‌گذاری‌ها، نهایتاً بازده چشمگیری نیز برای سهامداران حاصل گردد. این سرمایه‌ها در حقیقت دارایی خالص و خصوصی شرکا هستند که از طریق استقراض و یا از راه وام حاصل نشده و به‌منظور سرمایه‌گذاری مشترک در قالب یک نهاد حقوقی با ویژگی مشارکت برای زمان محدود ایجاد می‌گردد. در این نوع از مشارکت‌ها، معمولاً سرمایه‌گذاران برای تضمین موفقیت سرمایه‌گذاری‌ها، نقش فعالانه‌ای را در بخش‌های مختلف مدیریت و سرپرستی شرکت‌های مورد معامله‌ی صندوق نظیر تصمیم‌گیری‌های مالی و عضویت در هیئت‌مدیره‌ی آن‌ها ایفا می‌کنند. بعد از به دست آوردن اهداف سرمایه‌گذاری، چنان‌که از قبل میان سرمایه‌گذاران به توافق رسیده است، با یک راهبرد مشخص خروج، یک‌به‌یک تسویه‌حساب می‌شود و نهایتاً سرمایه‌ی اولیه و سود حاصل از آن به شرکا بازگردانده می‌شود.

آیا برای برخوردی از حمایت های صندوق سرمایه گذاری جسورانه نیاز به داشتن ضمانت خاصی است؟

خیر، زیرا صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه در مقاطع مختلفی از رشد سازمانی سرمایه‌گذاری می‌کنند که شامل ایده‌ی اولیه‌ی تولید، تأمین مالی جهت تجاری‌سازی و یا گسترش شبکه‌ی فروش یک محصول تجاری محدود است. این صندوق‌ها در صنایعی سرمایه‌گذاری می‌کنند که رشد آن‌ها از متوسط رشد صنایع دیگر بالاتر باشد و در آن صنایع، طرح‌هایی را انتخاب می‌کنند که دارای رشد بالقوه یا پتانسیل رشدی بالاتر از متوسط صنعت باشند.

فرایند سرمایه‌گذاری جسورانه به چه صورتی می باشد؟

فرایند سرمایه‌گذاری در قالب مشارکت مبتنی بر عقود اسلامی است و شرکا به نسبت سهم‌الشرکه‌ی مورد توافق، در سود و زیان حاصل از طرح شریک خواهند بود. اولویت سرمایه‌گذاری با شرکت‌های نوپا و با سرمایه‌ی اولیه‌ی کم است و می‌باید قبل از انجام سرمایه‌گذاری، استراتژی خروج و حدود زمانی خارج شدن صندوق از طرح مشخص گردد. صندوق در طول دوره‌ی سرمایه‌گذاری، به اندازه‌ی سهام خود، بر فعالیت‌های اجرائی نظارت کامل خواهد داشت و در صورت نیاز، مشاوره‌هایی در زمینه‌های گوناگون نظیر مباحث مالی، حقوقی، مدیریتی و غیره ارائه می‌دهد.

نحوه سرمایه‌گذاری جسورانه چگونه است ؟

انتخاب صنعت یا صنایع هدف برای سرمایه¬گذاری باید با توجه به نرخ بازگشت سرمایه و سهولت نقد کردن آن باشد. در مرحله‌ی انتخاب صنایع هدف، فهرستی از وی‍ژگی¬های صنعت مطلوب تهیه می‌شود که موضوعاتی از قبیل رقابتی یا خصوصی بودن، توسعه‌یافتگی زیرساخت‌ها و وسعت بازار، عوامل مهمی در این خصوص هستند. سپس صنایع فعال یا پیشنهادشده مورد بررسی قرار می‌گیرند و با توجه به ویژگی‌های تعیین‌شده برای صنعت مطلوب یا چند صنعت برای سرمایه‌گذاری انتخاب می‌شوند. بسیاری از صندوق‌های سرمایه‌گذاری تنها در یک صنعت تخصصی فعالیت می‌کنند، اما در صورتی که صندوق بتواند نوعی هم‌افزایی میان سرمایه‌گذاری در صنایع مختلف ایجاد کند، ممکن است به‌طور هم‌زمان در چند صنعت فعالیت کند.
همچنین می‌باید مشخص شود صندوق قصد دارد در چه مرحله‌ای از توسعه‌ی شرکت‌های کارآفرین و دانش بنیان و به‌طور متناظر، در چه مرحله‌ای از توسعه‌ی تکنولوژی آن‌ها، سرمایه‌گذاری خود را آغاز کند و در چه مرحله‌ای قصد دارد از سرمایه‌گذاری خارج شود. سرمایه‌گذاران جسور معمولاً در آغاز مرحله‌ی رشد، سرمایه‌گذاری خود را آغاز می‌کنند و پیش از تثبیت محصولات شرکت و رسیدن به مرحله‌ی بلوغ، از طریق عرضه‌ی سهام در بورس یا فروش سهام خود، از شرکت خارج می‌شوند.

دوره‌ِی فعالیت چه مدت زمانی است؟

دوره‌ِی فعالیت با توجه به مدت زمان لازم برای به بلوغ رسیدن شرکت‌های سرمایه‌پذیر مشخص می‌شود که این دوره معمولاً بین پنج تا هفت سال است. جهت تعیین نحوه‌ی مشارکت شریک عام و شرکای محدود، مذاکرات حقوقی برای نحوه‌ی مشارکت شریک عام و شرکای محدود انجام می‌گیرد. مهم‌ترین نکات در این مذاکرات شامل نسبت سرمایه‌گذاری هریک از شرکا، اختیارات مدیریتی شریک عام و شرکای محدود، کارمزد مدیریت صندوق و برنامه‌ی تقسیم سود است. پس از عبور از این مراحل و به توافق رسیدن شرکای عام و محدود، صندوق کار خود را رسماً آغاز می‌کند و فرایند سرمایه‌گذاری جسورانه آغاز می‌شود.

فرایند (مراحل) سرمایه‌گذاری جسورانه چگونه است؟

۱٫ بررسی و ارزیابی
طرح‌هایی به دست کارشناسان صندوق می‌رسد. برای پذیرش یا رد این طرح‌ها، بررسی دقیقی هم از طرح و هم از شرکت ارائه‌دهنده‌ی طرح در مراحل مختلفی انجام می‌گیرد. در مرحله‌ی غربالگری، خلاصه‌ی اجرایی رسیده مطابق با دستورالعمل غربالگری داخلی صندوق و معیارهای آن، مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. غالباً صندوق فرمی را برای امتیازدهی به طرح‌ها تنظیم می‌کند و از داوران که در حوزه‌های فنی و مدیریتی صاحب‌نظر هستند، خواسته می‌شود که به طرح‌ها امتیاز دهند. امتیاز نهایی با توجه به وزن‌های اختصاص‌یافته به هر بخش محاسبه می‌شود. طرح‌هایی که حد مشخص‌شده‌ای از امتیاز را کسب کنند، وارد مرحله‌ی بعدی می‌شوند.
در مرحله‌ی بعدی، جهت ارزیابی اجرایی طرح کسب‌وکار، از کارآفرین درخواست می‌شود که طرح کسب‌وکار خود را مطابق با فرمت تعیین‌شده توسط صندوق ارائه کند.‌ طرح کسب‌وکار ارسال‌شده توسط داوران، که شامل کارشناسان فنی مرتبط با حوزه‌ی فعالیت شرکت، کارشناسان بازار، کارشناسان مالی و متخصصان ریسک هستند، با تکیه بر دستورالعمل‌های مرتبط بررسی می‌شود و داوران پس از بررسی تفصیلی، طرح کسب‌وکار شرکت را برای سرمایه‌گذاری مناسب یا نامناسب اعلام می‌کنند. در صورت مثبت بودن نتیجه‌ی بررسی طرح کسب‌وکار، طرح به‌صورت اولیه پذیرفته می‌شود و قرارداد اولیه‌ای برای سرمایه‌گذاری میان صندوق و شرکت منعقد می‌شود.
در مرحله‌ی نهایی طرح‌هایی که در بررسی اجرایی طرح کسب‌وکار پذیرفته شده و پیش‌قرارداد آن‌ها امضا شده باشد، از نظر صحت موارد ارائه‌شده در طرح کسب‌وکار مورد بررسی قرار می‌گیرند. در این مرحله، افراد خبره در حوزه‌ی فعالیت شرکت، بررسی صحت موارد طرح کسب‌وکار را برعهده خواهند داشت. همچنین ریسک سرمایه‌گذاری در شرکت به‌طور دقیق بررسی می‌شود. در صورت تأیید صحت طرح کسب‌وکار ارائه‌شده و مدیریت‌پذیر بودن ریسک‌های سرمایه‌گذاری، صندوق به عقد قرارداد با شرکت اقدام می‌کند.
۲٫ مشارکت
سرمایه‌گذار جسورانه به دنبال فرصت‌هایی برای سرمایه‌گذاری است که سناریوهای خروجی کارآمدی برای آن‌ها طی پنج تا هفت سال بعد از سرمایه‌گذاری اولیه قابل تنظیم باشند. ساختار قراردادی رایج سرمایه‌گذاری جسورانه شامل مفاد و بندهایی است که امکان تنظیم چنین سناریویی را برای سرمایه‌گذار فراهم می‌کند. به همین منظور، سرمایه‌گذار حقوق و اختیارات مالی و مدیریتی خاصی را برای خود در نظر می‌گیرد تا بتواند ریسک سرمایه‌گذاری را کاهش دهد و حداکثر نرخ بازدهی را به دست آورد.
۳٫ مدیریت و راهبری
سرمایه‌گذار جسور برای تشخیص وضعیت شرکت به‌طور دائمی بر فعالیت شرکت‌های سرمایه‌پذیر نظارت می‌کند تا بتواند با آگاهی قبلی نسبت به وضعیت آن‌ها واکنش نشان دهد. این کار از طریق گزارش‌گیری‌ها و تماس‌های دوره‌ای انجام می‌گیرد. توان مدیریتی سرمایه‌گذاران جسور، تجارب آن‌ها، آشنایی آن‌ها با الگوهای رفتاری صنایع مختلف، آشنایی آن‌ها با روند بازار و برخورداری آن‌ها از تخصص فنی و مالی، این امکان را فراهم می‌سازد تا در بحران‌های پیش روی شرکت‌های نوپا، به بهترین نحو، به مقابله با موانع بپردازند. در مواجهه با چالش‌های سطحی، سرمایه‌گذار جسور قادر است با تدابیر راهبردی خود، تغییراتی را در برنامه‌های شرکت سرمایه‌پذیر ایجاد کند و شرکت را از آسیب برهاند. در این حال، مکانیسم راهبری اتخاذی توسط سرمایه‌گذار جسور، مشاوره‌ی راهبردی نامیده می‌شود. مشکلات چالشی‌تر عمدتاً ناشی از ضعف مدیریت شرکت سرمایه‌پذیر است. چنان‌که با تغییر برخی مدیران ارشد بتوان از گسترش بحران جلوگیری کرد، این تغییر، راهکار پیشنهادی سرمایه‌گذار جسور خواهد بود.
۴٫ خروج
شرکت‌های سرمایه‌گذاری جسورانه، بسته به ماهیت و راهبرد خود، بعد از سه تا هفت سال از زمان سرمایه‌گذاری اولیه، درصدد خروج از آن برمی‌‌‌آیند. بنابراین یکی از مسائل مهم برای سرمایه‌گذاران، زمان و شکل خروج از سرمایه‌گذاری و نحوه‌ی جمع‌آوری وجوه حاصل از بازیافت سرمایه است. سرمایه‌گذاران تنها زمانی مایل به مشارکت و تزریق وجوه هستند که خطر مشارکت آن‌ها با بازده مناسبی همراه باشد. وجود سازوکار مناسب برای خروج، ابزاری مهم و ضروری است که کارکرد منطقی بازار سرمایه‌ی جسورانه را تضمین می‌کند. روش‌های متداول در خروج از سرمایه‌گذاری‌ها شامل عرضه‌ی اولیه‌ی سهام در بورس، فروش به مدیران شرکت و تملک، فروش شرکت به غیر، ادغام در شرکت دیگر.

نقش صندوق‌های سرمایه‌گذاری در تأمین مالی پروژه‌های جسورانه به چه صورت می باشد؟

۱٫ مشارکت در مدیریت شرکت‌ها
نقش سرمایه‌گذاران جسور در تأمین منابع مالی خلاصه نمی‌گردد و آن‌ها نسبت به وضعیت عملکردی شرکت‌های سرمایه‌پذیر خود، موضعی انفعالی خواهند داشت. این سرمایه‌گذاران به دلیل مشارکت در مالکیت شرکت‌های نوپا، خود را در قبال موفقیت آن‌ها متعهد می‌دانند و بیشترین سعی را دارند که با کمک به موفقیت شرکت‌های سرمایه‌پذیر، سود سرمایه‌گذاری خود را افزایش دهند. این سرمایه‌‌گذاران که بیشتر افراد باتجربه و متخصص در صنعت مربوطه هستند، با اتکا به تجربه‌های حاصل از کمک به شرکت‌های مشابه، فعالانه وارد عرصه می‌شوند
۲٫ ارزیابی مدیریتی
مهم‌ترین شاخص ارزیابی شرکت‌های نوپا، وضعیت گروه مدیریتی آن‌هاست. بررسی وضعیت مدیریتی به‌سبب ماهیت غیرملموس آن، به تجربه و دانش فراوانی نیاز دارد و مهارت‌های خاصی از جمله انسجام و وحدت، سابقه، تعهد، دانش تجاری، برخورداری از تمامی مهارت‌های تخصصی لازم و تمایل به پذیرش مشاور را می‌طلبد و انجام این ارزیابی‌ها، توانمندی‌های ویژه‌ای را از سوی صندوق‌های سرمایه‌گذاری در پی خواهد داشت.
۳٫ ریسک‌پذیری
ویژگی‌های خاص شرکت‌های کوچک و متوسط، دریافت منابع مالی از بانک‌ها و دیگر کانال‌های سنتی تأمین مالی را برای پروژه‌های پرخطر مبتنی بر تکنولوژی پیشرفته، بسیار دشوار کرده است. ریسک‌پذیری از ویژگی‌های اصلی سرمایه‌‌گذاری‌های جسورانه به‌شمار می‌رود و نقش بسزایی در توسعه‌ی تکنولوژی دارد. ریسک‌پذیری به مجموعه‌ی شرایطی وابسته است که یکی از آن‌ها ایجاد مشوق‌هایی برای مدیریت صندوق‌هاست تا در قبال سرمایه‌گذاری‌های مطمئن پاداش دریافت نمایند و در قبال شکست بی‌تفاوت نباشند.
۴٫ مشارکت در مالکیت شرکت‌ها
وام دادن با مفهوم سرمایه‌گذاری جسورانه همخوانی ندارد و خلأ موجود در تأمین مالی پروژه‌های نوآورانه و مبتنی بر تکنولوژی‌های پیشرفته را پُر نمی‌کند. زمانی که صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه در مالکیت شرکت‌ها سهیم می‌شوند، از هر ابزاری برای کمک به موفقیت این شرکت‌ها استفاده می‌کنند. مشاوره‌های مدیریتی و برنامه‌ریزی در کمک به شرکت‌های نوپا مبتنی بر تکنولوژی مطرح می‌گردد و این کار به‌ معنای پیوند نظام‌مند ایده و تخصص کارآفرینان جوان با تجربه و تخصص کارشناسان صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه است که این پیوند می‌تواند ضامن تجاری‌سازی موفق نوآوری‌های تکنولوژی در کشور و به عبارتی تحقق اهداف توسعه‌ی تکنولوژی باشد.
۵٫ توجه به شرکت‌های نوپا
سرمایه‌گذاری جسورانه می‌تواند در مراحل مختلف رشد شرکت‌ها صورت پذیرد. این مراحل را می‌توان به مراحل ابتدایی، رشد و گسترش تقسیم کرد. این نوع سرمایه‌گذاری طیف وسیعی است که در یک‌سوی آن ریسک به بالاترین حد خود می‌رسد و افق زمانی خروج از سرمایه‌گذاری نیز طولانی‌تر می‌شود. در مرحله‌ی ابتدایی معمولاً کارآفرینانی با ایده‌ها و نوآوری‌های جالب وجود دارند و در بسیاری از موارد، حتی سامان‌دهی مناسبی در قالب شرکت ندارند.
۶٫ دیدگاه بلندمدت
سرمایه‌گذاری جسورانه برای کسب سود، بدون در نظر داشتن دیدگاه بلندمدت امکان‌پذیر نیست. اساساً دیدگاه کوتاه‌مدت در توسعه‌ی تکنولوژی جایی ندارد و اگر دیدگاه کوتاه‌مدت بر صندوق‌های سرمایه‌گذار حاکم شود، این صندوق‌ها از مفهوم سرمایه‌گذاری جسورانه دور می‌شوند و در راستای اهداف توسعه‌ی تکنولوژی گام برنخواهند داشت و عملکرد آن‌ها مانند مؤسسه‌های مالی و بانک‌ها می‌شود.
۷٫ مدیریت حرفه‌ای
لازمه‌ی سرمایه‌گذاری جسورانه، تأمین ‌مالی شرکت‌های نوپا و مبتنی بر تکنولوژی است. تصمیم‌گیری درباره‌ی انتخاب پروژه‌های مناسب برای سرمایه‌گذاری، از اهمیت خاصی برخوردار است و باید به‌گونه‌ای باشد که بازگشت سرمایه را در بالاترین اندازه برساند و از خطر موجود به میزان زیادی بکاهد. سرمایه‌گذاری جسورانه باید خدمات دارای ارزش افزوده همچون پیاده‌سازی مفاهیم مدرن مدیریت بنگاه، برنامه‌ریزی راهبردی و مشاوره‌ی مالی و حقوقی را به شرکت‌های سرمایه‌پذیر ارائه کند.